Yapay Resifler Deniz Yaşamı İçin Barınak Olabilir Mi?

Umut Sarıboğa — 2010 yılında Marmara Üniversitesi Gazetecilik Bölümü’nde okudu. Okul hayatı boyunca Marmara İletişim Haber Ajansı’nda (MİHA) çeşitli görevlerde yer aldı. Dizi ve sinema sektörüne yönetmen yardımcısı olarak çalışıyor.

Project Zoom’un yeni nesil hikaye anlatıcıları ve içerik üreticileri tarafından gözden kaçan çevresel ve toplumsal meselelerin ortaya çıkarılmasını hedeflediğini gördüğümde, uzun zamandır kendime sorduğum soruya bu programla yanıt bulabileceğimi düşündüm. Yapay resifler denizler için barınak olabilir miydi?

İklim değişikliği, sadece kara hayatını değil, deniz sularının sıcaklıkları arttıkça doğal yaşamı da olumsuz etkiliyor. Denizlerdeki en önemli sorunlardan biri de yok olan resifler. Doğal resifler; kaya, mercan veya kum tepeleri denilen omurgasız deniz canlılarının iskeletlerinden oluşuyor. Yosunlar, algler, yengeçler, sürüngenler, deniz kaplumbağaları gibi pek çok deniz canlısı resiflerde gelişen ve yaşayan canlılar olarak karşımıza çıkıyor.

16–21 Şubat 2020 tarihleri arasında gerçekleştirilen Yıllık Okyanus Bilimleri Toplantısı’nda yayınlanan bir araştırma; iklim değişikliği ve kirlilik nedeniyle dünyanın mercan resif habitatlarının % 70 ila 90’ının önümüzdeki 20 yıl içinde ortadan kalkacağını ve 80 yıl içinde tamamen yok olacağını ortaya koydu.

Doğal resiflerin yok olması sebebiyle insanlar sudaki yaşamın devam edebilmesi, sahil şeridinin erozyondan korunması, sudaki ekosistemin çeşitlenmesi için yapay resifler inşa ediyorlar. İklim değişikliğini konuşmadığımız yıllarda yapay resifler balık üretimini artırmak için kullanılırken, son yıllarda deniz kirliliğinin önlenmesi, su kalitesinin artırılması, ekosistemin yenilenmesi gibi koruma amaçlı yapılabiliyor. Yapay resifler; beton, kaya, ahşap, metal ve benzeri malzemelerden oluşturulabiliyor. Hatta su altı müzeleri oluşturmak için belli alanlara heykeller bile yerleştirildiğini biliyoruz.

Doğru planlama yapılmadığı ve iyi malzeme kullanılmadığı takdirde yapay resiflerin doğal yaşama zarar verebileceği de öngörülüyor. Yapay resifler yaratmak amacıyla arabaların, gemilerin, lastiklerin denizlere indiriliyor; ancak bu malzemelerin toksik maddeler içerebileceği, zaman içinde parçalanarak deniz kirliliği yaratabileceği ihtimali üzerinde durulmuyor.

Image for post
Image for post

Belgesel projem Barınak ile yapay resiflerin iklim krizine karşı çözüm üretip üretemeyeceğini bu zamana kadar yapılan çalışmaları inceleyerek ortaya koymaya çalışacağım. Yapay resif uygulamalarını görüntüleyerek su kalitesinin değişim gösterip göstermediğini, deniz canlıları için faydalı mı yoksa zararlı mı olduğunu bulmaya odaklanacağım. Bu zamana kadar yaptığım araştırmalar, yapay resiflerin deniz yaşamı için ideal habitatlar olarak tasvir edildiği kadar yeni ve istilacı türleri çekerek doğal dengeyi bozabileceğini de gösteriyor. Konuyu uzmanlarla yapacağım röportajlar ile çok yönlü ele alacak ve farklı görüşleri toplayarak yapay resifler denizler için barınak olabilir mi sorusuna yanıt bulacağım.

Image for post
Image for post

Written by

Impact Journalism Grant Programme // Medyada Değişim Yaratanlar İçin Hibe Programı

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store